چرا کودک پرخاشگر می شود؟ | دلایل+راه درمان

بروز رفتار پرخاشگری کودکان میتواند نتیجه کمبود و آسیب‌های مختلفی در شخصیت و همچنین محیط زندگی کودک باشد.جهت پیشگیری و همچنین درمان این اختلال نیاز است در ابتدا به این سوال پاسخ دهیم؛ چرا کودک پرخاشگر می شود؟

در این مقاله به بررسی کامل این موضوع خواهیم پرداخت.

منظور از پرخاشگری کودکان چیست؟

برای پاسخ به سوال (منظور از پرخاشگری کودکان چیست؟) ابتدا باید خشم و عصبانیت را بشناسیم؛خشم یکی از احساسات طبیعی تمامی ما انسان‌ها است، که قطعا در طول زندگی بارها و بارها آن را تجربه کرده‌ایم.نکته مهم در برخورد با احساس خشم و عصبانیت این است که بتوانیم به طور صحیح آن را بروز دهیم. این حس میتواند به صورت ظاهری با زبان بدن و یا به صورت درونی و در انتها افسردگی و خودخوری بروز پیدا کند. حال باید بدانید که پرخاشگری شیوه‌ای از ابراز خشم به صورت کنترل نشده است، و نتیجه ابراز آن رسیدن به هدفی خاص یا آسیب رساندن به دیگران است.

نشانه‌های پرخاشگری کودکان

برای اینکه بدانید آیا کودک شما دچار پرخاشگری است یا خیر، باید نشانه‌های پرخاشگری کودکان را بشناسید.در زیر به تعدادی از علائم وجود پرخاشگری در کودکان اشاره شده است:

دروغ و دزدی از دیگران

ناتوانی در حل مسئله

تحریک پذیری بالا و آستانه تحمل پایین

منفی نگری نسبت به نیت افراد

تخریب وسایل و اموال دیگران

توهین به همسالان و تمسخر آنها

استفاده از اسباب بازی به عنوان سلاح

تهدید به ایجاد آسیب در خود و دیگران

چرا کودک پرخاشگر می شود؟

علت های بروز پرخاشگری در کودکان را میتوان به 2 دسته عوامل زیستی و عوامل محیطی تقسیم کرد. عوامل زیستی فاکتورهایی هستند که به‌صورت مادرزادی و از ابتدای زندگی با کودک همراه بوده‌اند.عوامل محیطی شامل امکانات و شرایط زندگی و درواقع محیط رشد کودک میشود.

عوامل زیستی موثر در پرخاشگری کودک

عوامل ژنتیکی

هورمون ها: بروز برخی تغییرات در هورمون‌ها میتواند باعث بروز پرخاشگری شود.

مشکلات روانشناختی: مانند وسواس فکری یا اختلال بیش فعالی و نقص توجه ممکن است موجب پرخاشگری کودک شود.

اختلالات مغزی: عدم رشد کامل قشر پیشانی مغز که وظیفه ارتباطات را برعهده دارد، علتی برای بروز پرخاشگری است.

عوامل محیطی موثر در پرخاشگری کودک

الگوپذیری از والدین و اطرافیان: کودکان به سرعت در حال یادگیری هستند و والدین خود را به عنوان الگوی خود قرار میدهند. در صورت وجود پرخاشگری در رفتار والدین کودکان نیز میتوانند این رفتار را بروز دهند.

وجود حس سرخوردگی و ناامیدی: پرخاشگری نتیجه ناامیدی است.

تماشای برنامه‌های خشونت آمیز: تماشای پرخاشگری در برنامه هایی که برای کودکان جذاب است، میتواند باعث یادگیری آنها شده و در ذهن آنها رفتاری پذیرفته شده باشد.

محیط رشد پر استرس: استرس بیش از حد مضر است و رفته رفته میتواند باعث: کاهش اشتها، پرخوری، اختلالات خواب، سردرد، ناراحتی معده و نهایتا پرخاشگری شود.

سخت‌گیری بیش از حد: کودکانی که والدین سخت‌گیر دارند، با هر اشتباه احساس ناامیدی خواهند داشت و اعتراض خود را با پرخاشگری نشان میدهند.

مشکلات جسمی: وجود بعضی بیماری ها به همراه دردهای مزمن میتواند باعث تحریک‌پذیری و پرخاشگری شود.

کمبود توجه: بسیاری از کودکان برای جلب توجه افراد پرخاشگری میکنند.

پرخاشگری در کدام دسته از کودکان بیشتر دیده میشود؟

پرخاشگری کودکان اوتیسم

پرخاشگری در کودکان اوتیسم، زبانی جایگزین جهت بیان نیازها، احساسات و فشارهای مختلف است. این رفتار مجزا از نافرمانی و بدرفتاری نیست، اما این کودکان توانایی برقراری ارتباطات به شیوه‌ی صحیح را ندارند.

پرخاشگری کودکان زیر دو سال

بروز پرخاشگری در کودکان زیر دو سال، در فرایند رشد عصبی و هیجانی آنها طبیعی است. کودکان زیر دو سال به علت ناتوانی در بیان نیازها همچون کودک پرخاشگر رفتار میکنند؛ رفتارهایی همچون پرت کردن اشیا، زدن و یا گاز گرفتن نمونه‌هایی از این رفتارها است.

پرخاشگری کودکان بیش فعال

کودکان دارای نقص توجه معمولا به صورت آگاهانه قصد آسیب رساندن به دیگران را از طریق پرخاشگری نخواهند داشت.پرخاشگری در کودکان بیش فعال مربوط به ناتوانی در تفکر پیش از عمل و عدم تنظیم هیجان در آنها است. کودک پرخاشگر بیش فعال ممکن است در صورت ناکامی و محدودیت واکنش‌های سریع و شدید از خود نشان دهد.

پرخاشگری کودکان 3 ساله

پرخاشگری در کودکان سه ساله رفتاری قابل انتظار و مرحله‌ای از رشد هیجانی و اجتماعی در آنها است. این رفتار نتیجه‌ی افزایش حس استقلال طلبی در کودک و عدم تحمل ناکامی در اوست.

خطاهای رایج والدین که پرخاشگری کودک را تشدید میکند

پرخاشگری کودک اغلب ریشه در الگوهای رفتاری ناسالم در خانواده دارد. والدینی که با فریاد، تنبیه بدنی یا واکنش‌های هیجانی شدید با کودک مواجه می‌شوند، به‌طور ناخودآگاه خشونت را به‌عنوان راهکاری برای حل تعارض به او می‌آموزند. همچنین، نادیده گرفتن لحظات خوب و تمرکز افراطی بر اشتباهات، یا برچسب‌زنی‌های منفی مانند «تو بدجنسی»، باعث می‌شود کودک هویت خود را در رفتارهای خشن جستجو کند و برای جلب توجه، دست به اقدامات شدیدتر بزند.

از سوی دیگر، نوسان در قوانین و عدم ثبات در مرزبندی‌ها، کودک را در سردرگمی نگه می‌دارد و او را به تست کردن حد و مرزها سوق می‌دهد. نکته مهم دیگر، تسلیم شدن در برابر پرخاشگری برای ساکت کردن کودک است؛ این کار به او این پیام را می‌دهد که «فریاد زدن و درگیری، کلید رسیدن به خواسته‌هاست». در مقابل، بی‌توجهی به نیازهای اولیه مانند خواب کافی، تغذیه مناسب و زمان باکیفیت با والدین، نیز می‌تواند خشم پنهان کودک را به رفتارهای پرخاشگرانه تبدیل کند.

برای اصلاح این چرخه معیوب، والدین باید با الگوسازی آرامش، ایجاد قوانین شفاف و قابل پیش‌بینی، و تقدیر از رفتارهای مثبت، محیطی امن ایجاد کنند. در صورت تداوم پرخاشگری، مداخله تخصصی روانشناس کودک ضروری است تا ریشه‌های عمیق‌تر رفتار بررسی شده و با آموزش مهارت‌های فرزندپروری، الگوهای ارتباطی سالم جایگزین خشونت شوند.

درمان کودک پرخاشگر

ایجاد محیط امن و ثابت برای کودک

تنظیم برنامه منظم و قوانین ساده و همچنین پیش آگاهی به کودک درصورت ایجاد تغییر

واکنش آرام و قاطع در برابر کودک پرخاشگر

رفتارهای تند،داد زدن و تهدید باعث تشدید پرخاشگری میشود؛ والدین باید کودک را درک کنند اما رفتار پرخاشگرانه او را کنترل کنند.

الگوسازی صحیح

کودکان بزرگترهای خود را به عنوان الگو قرار میدهند و به سرعت رفتارهای آنها را تکرار میکنند؛ باید سعی کنیم الگوهای مناسبی برای آنها باشیم.

آموزش مدیریت خشم به کودک

ریشه بروز پرخاشگری در کودکان عدم توانایی در کنترل خشم است.

تقویت و تشویق رفتارهای مثبت

با تقویت و تشویق رفتارهای خوب و مثبت، میتوانیم پرخاشگری کودک را کاهش دهیم.

ورزش و بازی با کودک

فعالیت های فیزیکی سالم میتواند به کاهش استرس و تنش کمک کند.

دارو درمانی

در مراحل شدید پرخاشگری ممکن است پزشک داروهای خاصی را تجویز کند.

مراجعه به مشاور فردی و خانوادگی

زمان مناسب مراجعه به روانشناس کودک برای درمان پرخاشگری کودکان، چه زمانی است؟

آسیب رساندن به خود یا دیگران: اگر نتیجه پرخاشگری ایجاد آسیب باشد، زنگ خطر جدی است و نیازمند پیگیری تخصصی میباشد.

بروز ناگهانی رفتار پرخاشگری: پرخاشگری‌ای که بدون سابقه قبلی، به خصوص پس از تجربه‌های تلخ و استرس زا همچون سوگ و طلاق ظاهر شود نیازمند پیگیری توسط روانشناس میباشد.

ناتوانی والدین در مدیریت رفتار کودک: اگر والدین با تلاش و امتحان راهکارهای درمانی بالا موفق نشدند، بهتر است سریعتر به متخصص مراجعه کنند.

بروز مشکلات خواب و اختلالات روانی: اختلالات خوردن، اختلال در خواب و همچنین اختلالات روانی دیگر باید هرچه سریعتر درمان شود تا آسیب کمتری به کودک وارد شود.

اختلال در فعالیت های روزمره کودک: اگر پرخاشگری باعث ایجاد مشکل در مدرسه،روابط اجتماعی و همچنین یادگیری کودک شود، مداخله روانشناختی الزامی است.

نحوه برخورد با کودک پرخاشگر

الگوی مناسبی برای کودک باشیم و به رفتارهای خود دقت کنیم.

گفت و گوی مناسبی با کودک داشته باشیم و به آرامی با او برخورد کنیم.

قوانین و ساختارهای ثابت و منظمی برای کودک خود قرار دهیم و محیطی امن و منظم و قابل پیش‌بینی برای او بسازیم.

برای رفتارهای مثبت کودک پاداش های بزرگ در نظر بگیریم.

جهت رزرو تایم مشاوره برای درمان کودک پرخاشگر با ما در ارتباط باشید.