رابطه مستقیم استرس با چاقی

رابطه مستقیم استرس با چاقی


رابطه مستقیم استرس با چاقی چیست و چگونه می توان از بروز مشکلات فیزیکی حاصل از استرس جلوگیری کرد؟

وجود استرس در افراد بر روی بدن آنها تاثیر گذار است بطوری که حتی اگر از تاثیر جدی گرفته نشود می تواند به بروز مشکلاتی در سلامت فیزیکی، روحی و احساسی افراد بی انجامد و حتی باعث چاقی آنها شود.

احتمالاً می‌دانید استرس پیش نیاز بسیاری از مشکلات است! اما آیا می‌دانید که استرس می‌تواند باعث چاقی شما شود؟ استرس، از راه‌های مختلفی بر ذهن و بدن شما، تاثیر می‌گذارد و می‌تواند باعث خستگی شما شود و خلق و خوی شما را نیز تغییر دهد، اما آیا می‌تواند بر وزن شما تاثیر بگذارد؟

از نظر علمی، هورمون آزاد کننده کورتیکوتروپین (CRH) در واکنش به استرس، افزایش می‌یابد. افزایش میزان این هورمون، باعث ایجاد زنجیره ای از وقایع در مغز می‌شود که از جمله این وقایع می‌توان به انتشار کورتیزول و آدرنالین (هورمون‌های استرس) اشاره کرد که به آماده سازی بدن برای انجام فعالیت کمک می‌کند.

کورتیزول باعث آزادسازی گلوکز می‌شود تا سوخت لازم برای مبارزه یا پیکار را فراهم کند و آدرنالین نیز سیستم عصبی را برای انجام فعالیت، تحریک می‌کند. هنگامی که مواقع بحرانی پایان می‌یابد، آدرنالین پراکنده می‌شود اما کورتیزول و گلوکزی که به رگ‌های خونی وارد می‌شود، باعث افزایش انسولین و تحریک اشتها می‌شود تا بدن را تشویق کند که دوباره ذخایر سوختی خود را ذخیره کند تا برای رویارویی بعدی آماده باشد.

بنابراین با وجود اینکه به ندرت انرژی خود را صرف برخوردهای استرس‌زا می‌کنیم، هنوز هم مشغول خوردن خوراکی هستیم! زیرا پس از اینگونه برخوردها، به شدت احساس خستگی می‌کنیم. پس برای اینکه انرژی مان افزایش یابد، بدن چربی بیش از اندازه‌ای در احشا یا در اعماق شکم ذخیره می‌کند و از این طریق، خطر بیماری‌های قلبی و بیماری دیابت را افزایش می‌دهد.

در پایان باید اشاره کرد که استرس می‌تواند روی سلامت فیزیکی، روحی و احساسی شما اثرگذار باشد. استرس بر بدن شما تأثیرگذار است، حتی اگر متوجه آن نشوید! مصرف کالری بیشتر از اندازه‌ای که بتوانید مصرفش کنید موجب افزایش وزنتان می‌شود. بسیاری از افراد انگیزه‌های هیجانی دارند که باعث تغذیه ناسالم می‌شود اما تعادل میان تغذیه سالم و ورزش باعث می‌شود تا سوخت و ساز کالری‌هایتان را افزایش دهید.

سال‌هاست خیلی از افراد گمان می‌کنند استرس و چاقی با هم مرتبط‌ هستند و حالا تحقیقات علمی هم دلایلی برای این ارتباط یافته‌ است و به نظر می‌رسد واکنش‌‌های بیوشیمیایی خاص، می‌تواند به توضیح رابطه‌ی بین استرس و چاقی کمک کند.

جنبه‌ی غافلگیرکننده‌ی ارتباط استرس و چاقی تمایل به «خودتقویتی» است. بانی تاب دیکس (Bonnie Taub-Dix) متخصص کاهش وزن و سخنگوی انجمن رژیم غذایی آمریکا می‌گوید: «غالبا، افراد وقتی دچار استرس می‌شوند خوراکی‌های نامناسبی می‌خورند» و در ادامه می‌گوید: «این مسئله موجب افزایش وزن می‌شود که خودِ این افزایش وزن اضطراب‌آور است، این دقیقا یعنی تمام تلاش‌هایتان برای کاهش استرس به هدر رفته است.»
استرس، همیشه با تغییرات بیوشیمیایی مرتبط بوده است و کاری می‌کند هوس غذا خوردن بکنید و در نهایت منجر به چاقی می‌شود. با این نوشته همراه باشید، می‌خواهیم بفهمیم استرس و چاقی چگونه با هم مرتبط هستند و یاد بگیریم چطور این چرخه را متوقف کنیم.

رابطه‌ی بیولوژیکی استرس و چاقی
تا به حال توجه کرده‌اید زمانی‌ که دچار استرس هستید، تمایل دارید غذاهای خانگی که چربی یا قند بالایی دارند، بخورید؟ محققان معتقدند که ممکن است هورمون‌های خاصی در این روند نقش داشته باشند. از جمله:
سروتونین: زمانی‌ که ما در وضعیت استرس به غذاهای خانگی چاق‌کننده می‌رسیم، شروع به خوددرمانی می‌کنیم! تاب دیکس می‌گوید: «هنگامی‌ که شما کربوهیدرات مصرف می‌کنید، میزان ترشح هورمون سروتونین در بدن‌تان بیشتر می‌شود». سروتونین به لحاظ شیمیایی حس خوبی در بدن ایجاد می‌کند و باعث می‌شود حال‌تان خوب شود و احساس بهتری داشته باشید. تاب دیکس معتقد است: «جای تعجب ندارد که انتخاب غذا در افراد تحت استرس، انتخاب هوشمندانه‌ای نخواهد بود. اغلب کربوهیدرات‌هایی که افراد به سمت آنها می‌روند پر از چربی هستند، چیزهایی مثل کلوچه، شیرینی، شکلات و کوکی‌ها». تاب دیکس تأکید می‌کند که افراد در این مواقع معمولا تمایلی به خوردن غذاهایی مثل ماکارونی با آرد سبوس گندم ندارند.
کورتیزول: محققان کشف کرده‌اند که استرس مزمن باعث بالا رفتن بیش از حد هورمون کورتیزول در بدن می‌شود، هورمونی حیاتی که مدیریت ذخیره‌سازی چربی و مصرف انرژی بدن را به عهده دارد. کورتیزول هورمونی است که به عنوان افزایش‌دهنده‌ی اشتها شناخته می‌شود و ممکن است باعث شود، هوس کنید غذاهای چرب و شیرین بخورید.
نوروپپتیدY: مطالعات نشان می‌دهد بدن ما در مواقع استرس ممکن است مواد غذایی را به نوعی متفاوت پردازش کند. مطالعه‌ای که در این زمینه صورت گرفته نشان می‌دهد موش آزمایشگاهی که تحت رژیم پرچربی و پرشیرینی قرار دارد، زمانی که در فشار استرس قرار می‌گیرد بیشتر مواد غذایی که وارد بدنش شده است تبدیل به چربی می‌شود و موشی که تحت رژیم نرمال بوده، در شرایط استرس وزن کمتری پیدا کرده‌ است. محققان متوجه شدند که این پدیده با مولکولی به نام نوروپپتیدY مرتبط است که هنگام بروز استرس از سلول‌های عصبی آزاد می‌شود و تجمع چربی در بدن را تقویت می‌کند. ظاهرا رژیم سرشار از چربی و قند، نورپپتیدY بیشتری آزاد می‌کند.

 

توقف چرخه‌ی استرس و چاقی

اگر واقعا می‌خواهیم بدانیم وقتی تحت فشار استرس هستیم چگونه از اضافه شدن وزن‌مان جلوگیری کنیم، باید بدانیم چگونه در این شرایط سخت، خوردن غذاهای ناسالم را ترک کنیم:
اجازه ندهید بیش از اندازه گرسنه شوید: هنگامی که خیلی گرسنه می‌شویم یا زمان طولانی چیزی نمی‌خوریم، قندخون‌مان دچار مشکل می‌شود و این کاملا منطقی است فکر کنیم زمانی‌ که دچار افت قند می‌شویم برای نرمال شدن وضعیت بدن‌مان و البته خوب شدن حال‌مان هر خوراکی‌ای را می‌توانیم بخوریم! تاب دیکس توصیه می‌کند که برای اجتناب از این وضعیت، بهتر است مطمئن شویم که هیچ وعده‌ی غذایی را از دست نمی‌دهیم. اندازه‌ی وعده‌ها‌ی غذایی را در نظر داشته باشید: طبق مشاهدات تاب دیکس وقتی استرس افراد پایان می‌یابد، تمایل ندارند به این فکر کنند که چه غذایی و چه مقدار از آن را خورده‌اند. وعده‌های کوچک‌تر کمک می‌کند مصرف کل کالری بدن‌تان را تحت کنترل داشته باشید.
میان‌وعده‌های سالم بخورید: تاب دیکس توصیه می‌کند میان‌وعده‌‌تان ترکیبی از پرو‌تئین و کربوهیدرات باشد چون بدن این مواد را آهسته‌تر هضم می‌کند بنابراین احساس سیری شما طولانی‌تر خواهد بود. میان‌وعده‌تان می‌تواند کلوچه‌ی غلات و کره‌ی بادام یا پنیر و یک تکه نان سبوس‌دار باشد. او اضافه می‌کند که از خوردن تنقلات و میان‌وعده‌های چرب و شیرین اجتناب کنید.
درباره‌ی چیزی که می‌خورید فکر کنید: «زمانی که افراد واقعا تحت فشار استرس هستند، فکر می‌کنند که توجه به رژیم غذایی استرس‌شان را افزایش می‌دهد.» تاب دیکس ادامه می‌دهد: «در واقع دقیقا برعکس است، فراموش نکنید که غذا سوخت مورد نیاز بدن و مغز را تأمین می‌کند، زمانی‌ که تغذیه‌ی مناسبی داشته باشید، بدن‌تان را برای مبارزه با استرس تقویت می‌کنید.»
با استرس خود مقابله کنید: ممکن است این کار در عمل دشوار باشد، اما باید هر چه زودتر برای مدیریت استرس‌تان راهی پیدا کنید، چون این امر برای سلامتی شما ضروری است. یوگا، تایچی و مدیتیشن را امتحان کنید. به طور منظم ورزش کنید و با دوستان‌تان وقت بگذرانید. کمک گرفتن از یک مشاور هم می‌تواند عوامل استرس‌زای زندگی شما را کاهش دهد.
شما تنها کسی نیستید که تحت فشار استرس، به سمت خوراکی‌های چرب یا شیرین می‌روید. اما خوشبختانه می‌توانید جزو کسانی باشید که این چرخه را متوقف می‌کنید. سعی کنید استرس‌تان را به حداقل برسانید و روی انتخاب‌های بهتری برای غذا خوردن تمرکز کنید. استرس هم بخشی از زندگی‌ ماست اما نباید منجر به اضافه وزن شود.

استرس و اضطراب زمینه‌ساز خیلی از بیماری‌های روان تنی برشمرده می‌شوند و چنان بنی نوع بشر را در گستره گیتی در چنبره خود درهم می‌فشارد که حتی در کنار عوامل رنگارنگ و گوناگون ایجاد کننده بیماری‌های خاص استرس را نیز از جمله متهمان و عوامل زمینه‌ساز این قبیل بیماری‌های سخت درمان و یا بدون درمان برمی‌شمارند. از جمله در گروهی از افراد دارای اضافه وزن و چاقی عوامل ایجاد و پیشرفت اضافه وزن و چاقی‌های آنها با استرس‌ دایمی آنها در ارتباط می‌باشد! شما چطور؟ آیا خودتان را از جمله افراد پر استرس برمی‌شمارید یا خیر؟ برای خاطرجمعی و شناخت بیشتر خودتان، سوالات زیر را مطالعه فرمایید و با در نظر گرفتن وضعیت شخصی خود، جواب آری یا نه را علامت گذاری فرمایید.

خودآزمایی

۱ آیا قبل از اینکه به طرف افزایش وزن و چاقی سوق پیدا نمایید به دلیلی بسیار تحت فشار روانی بود‌ه‌اید؟

۲ آیا همواره این احساس را دارید که تحت فشار و کنترل خانواده، جامعه و بالادست‌های خود هستید؟

۳ آیا مسئولیت سرپرستی و رسیدگی خانواده با شما است، یا به علت شغلی که دارید، پاسخگویی در قبال مراجعین را عهده‌دار می‌باشید؟

۴ آیا وضعیت شغلی و اجتماعی خود را بطور مداوم در معرض خطر احساس می‌کنید؟

۵ آیا در چهارچوب خانواده به بهانه‌های مختلف و به دلایل گوناگون تحت فشار قرار داده می‌شوید؟

۶ آیا دوست و همدم خود یا هر کس دیگری که با او صمیمی بوده و با اعتماد کامل به گفتگو نشسته دردل می‌کردید را از دست داده‌اید؟

۷ آیا همواره این احساس در شما وجود دارد که چرا بندرت مورد تحسین قرار داده می‌شوید؟

۸ آیا در قبال فشارهای وارده خانوادگی، شغلی، اجتماعی و غیره عکس‌العمل شما شدیدتر است؟

۹ آیا از جمله افرادی به حساب می‌آیید که فشارهای عصبی و روحی خود را با خوردن تسکین می‌دهید و به این امر اعتقاد دارید که فقط اشتغال به خوردن و آشامیدن شما را به خود مشغول می‌دارد؟

ارزیابی و تفسیر
اگر از سوالات مطرح شده به بیش از ۲ سوال جواب مثبت داده‌اید، علت چاقی و اضافه وزن شما اگر تنها به استرس دایمی شما بستگی نداشته باشد قسمت اعظم دلایل چاقی‌تان را همین استرس‌تان زمینه‌سازی نموده است.

پشت پرده افزایش خورد و خوراک تحت تاثیر استرس

اصولاً هیجان و استرس لازمه زندگی روزمره ما تلقی می‌شود. تحت تأثیر هیجانات و استرس، میزان آدرنالین مترشحه افزون می‌گردد که تمامی حواس‌ پنج‌گانه فرد را تاثیرپذیرتر و حساس‌تر می‌نماید و گاهی آدمی را به پرواز وا می‌دارد و نیروی خارق‌العاده‌ای را در خود احساس می‌کند. خوب، این روی زیبای استرس‌های سازنده است به این ترتیب با کار کردن و جنگیدن تا زمانی که در مسیر حرکت شغلی‌مان پله‌های ترقی را یکی بعد از دیگری بالا رویم و از هر طرف به اندازه کافی تقدیر و تشویق به سوی ما روان ‌باشد، کاتکول‌آمین‌ها (آدرنالین، دوپامین و نورآدرنالین) تولید گردیده به ما کمک می‌نمایند تا خواسته‌های دنیایی را به چنگ آوریم و به قدر همت و تلاش خود، سهمی را تامین سازیم، مشکلات تحمیلی را خنثی نماییم و با اعتماد به نفس بیشتر و افکار متمرکز‌تر و تواناتر وظایف خود را به انجام برسانیم. با وجود انباشت این هیجانات بطور مولدی کار و تلاش و کوشش می‌نماییم و برای اینکه انرژی افزوده شده مورد نیاز را فراهم آوریم، با افزایش تولیدات میانجی‌های عصبی خاص (ترانسمیترها) جهت برداشت از انبار‌های ذخیره انرژی بدن یعنی بافت چربی خود را برای تامین انرژی اضافی به مصرف می‌رسانیم و حتی چند کیلویی تحت تأثیر این رخدادها از میزان وزن بدن خود را کاهش می‌دهیم. تا اینجای کار، روی زیبای استرس و هیجانات، بعنوان کلید روشن کردن موتور زندگی و حرکت بسوی ترقی، تکامل، تعالی و بالندگی تلقی می‌شود.

 

از چه زمانی بیماری‌زایی استرس آغاز می‌گردد؟
وقتی فشارهای وارده فراتر از توان تحمل ما افزایش یافته و اوج می‌گیرند و سطح خودباوری و اعتماد به نفس‌مان را مناسب با گستردگی و تنوع فشارهای وارده پایین می‌کشند، در این فاز زندگی که ما در قبال مشکلات زانو زده‌ایم صبح‌ها وقتی از رختخواب برمی‌خیزیم همانقدر خسته و کوفته و افسرده‌دل هستیم که آخر شب وقتی جهت استراحت و خواب راحت‌، برای بازسازی و ترمیم شبانه، در رختخواب خود، پناه گرفته بودیم و هرازچند گاهی نیز اصلا خواب منظم، عمیق و طولانی به سراغمان نمی‌آید و یا اگر به هر زحمتی چشممان سنگین شود و بخواب نه چندان عمیق فرو رفته باشیم، دیری نمی‌پاید که با یک رویای وحشتناک یا دیدن کابوسی از خواب سراسیمه برانگیخته شده و با تپش قلب شدید بیدار می‌گردیم، در این زمان سرگشتگی‌مان، حتی در روزهای تعطیل و یا مرخصی‌های سالیانه خیلی بندرت قادر می‌شویم که راحتی و سبکبالی را به چنگ آوریم. در این زمان است که تولید و ترشح هورمون‌های استرس‌زا بیش از نیازمان تحت تأثیر علل مختلف فراهم گردیده است.
تعدادی از افراد، حتی در این دوران تحت تاثیر استرس‌شان، وزن اضافه نموده، چاق‌تر و سنگین‌تر می‌گردند، چرا که مدام در حال ریزه‌خواری و ناخنک زدن خود را مشغول می‌دارند.

عوامل بازدارنده و تعدیل کننده استرس‌ها
بطور معمول افراد در وضعیت عادی به ۳۰۰ میکروگرم اسیدفولیک یا ویتامین‌ B9 در طول روز نیازمند می‌باشند، ولی در بعضی از افراد بطور موروثی و یا تحت تأثیر شدت استرس‌های وارد شده، به میزان نیازشان افزوده‌تر می‌گردد و اگر مواد مصرفی آنها که حاوی این ویتامین می‌باشد، تحت اثرات مخرب گرما، نور، اکسیژن و یا در طول انبار کردن، حمل، توزیع و فرآوری حفاظت نشوند، آسیب‌دیده و قسمت اعظم آن تخریب می‌شود و از بین می‌رود و یا به علل مختلف عزیزانی که نیاز تغذیه‌ای خود را در رستوران‌های مختلف یا کانتین‌های توزیع و ارائه غذا تامین می‌سازند، به علت آنکه فرآیند غذای تهیه شده در مراحل مختلف از فراهم شدن مواد اولیه، شست و‌شو، پخت و پز و…، تا مرحله‌ای که به مصرف کنندگان ارائه می‌شود،۹۰درصد از مقادیر اولیه مواد غذایی حاوی اسیدفولیک از بین می‌رود و نابود می‌گردد و از این جهت حتی افرادی که تحت استرس قرار ندارند امکان تامین نیاز روزانه خود به اسید فولیک و سایر عناصر مهم از طریق مواد غذایی مصرفی خود را ندارند، چرا که این قبیل افراد به ندرت به خوردن غذاهای تازه و سالم روی می‌آورند. جیره غذایی روزمره این چنین افرادی را غذاهای آسان دسترس، هله‌وهوله، شیرینی، شکلات و نوشابه‌های مختلف تشکیل می‌دهد. گرچه در کوتاه‌زمانی احساس نشاط و سرخوشی از میل کردن این قبیل تولیدات به دست می‌آورند، ولی به سرعت این دوران ماه‌عسل با این غذاهای خوش خط و خال و معطر و اشتها‌برانگیز و شور و شیرین و ترد و آسان‌ بلع سپری شده و عادت نمودن آنها به چنین مواد غذایی فاقد ریزمغذی‌های لازم برای تامین نیازهای زیستی، هر روز گسترده‌تر از پیش و پایدار‌تر و ماندگارتر می‌شود.

شما می توانید برای دریافت مشاوره رایگان با مشاورین و متخصصان مجرب کلینیک روان آرام در تماس باشید.

سایر مطالب :
روانشناسی ازدواج
مشاوره ازدواج
مواجهه با شکست عشقی 
مشاوره درمان افسردگی 
مشاوره کودک
روانشناسی خانواده 
مشاوره خانواده 
دکتر مشاوره خانواده 
مشاوره زندگی مشترک 

راه های ارتباطی مرکز

تلفن:

88216100

88216200

آدرس:

تهران، میدان ونک ،خیابان ملاصدرا، خیابان شیرازی شمالی ،نبش کوچه شهریار  ،پلاک 181، طبقه 3، واحد 16

 

ما را در تلگرام و اینستاگرام دنبال کنید

7663
7662
مشاوره رایگان | مشاوره رایگان | مشاوره رایگان | مشاوره رایگان | مشاوره رایگان | مشاوره رایگان | مشاوره رایگان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *