به راحتی وقت مشاوره بگیرید

همه ما در مراحل و زمان هایی از زندگی نیاز به حرف زدن و مشاوره گرفتن از فردی که بتواند ما را درک کند داریم.

اختلال شخصیت خودشیفته | علائم، تشخیص و درمان

اختلال شخصیت خودشیفته

اختلال شخصیت خود شیفته

اختلال شخصیت خودشیفته نوعی اختلال و بیماری شخصیتی می باشد که در آن فرد بیمار ، خود را شخصی بزرگ و با اهمیت می‌پندارد و به شکلی افراطی در خود احساس توانایی و لیاقت می‌کند.

اختلال شخصیت خود شیفتگی سبب می شود فرد در افکارش خود را شخص مشهوری ببیند. احساس خودپسندی و لایق بودن ، هرگونه حساسیت درباره نیازها ، مشکلات و احساسات دیگران را از فکر این افراد خارج می‌سازد. و آن ها را به شخصی متکبر و مغرور تبدیل می کند ، آنان خود را بهتر از دیگران تصور می کنند و از دیگران انتظار احترام و تشویق دارند. هنگامی که خود آنان و دنیای اطراف‌ شان نمی‌توانند انتظارات غیرواقع گرایانه و ناممکن آنان را برآورده و تهیه سازند ، به‌طور شایع دچار ناامیدی و یاس می‌شوند.

علائم بیماری خود شیفتگی

  • فرد بیمار احساس خود بزرگ بینانه‌ای دارد این اختلال به شکل مهم پنداشتن خود می باشد به طور مثال در موفقیت‌ها و توانایی های خود اغراق کند یا حتی بدون آنکه به موفقیت بزرگی دست یافته باشد ، انتظار این را داشته باشد که او را آدم بزرگ و مهمی حساب کنند.
  •  مشغولیت ذهنی فرد ، خیالاتی از قبیل موفقیت ، هوش ، استادی و توانایی ، زیبایی یا محبوبیت و دوست داشتنی بودن در حد نامحدود باشد.
  •  فرد بیمار اعتقاد دارد که « استثنایی » است و تنها سایر افراد ( یا موسسات ) استثنایی یا رده بالا می‌توانند او را بفهمند یا اینکه او باید تنها با این افراد رابطه و دوستی داشته باشد.
  •  ممکن است احتیاج داشته باشد که به شکل بیش از حد مورد تحسین قرار بگیرد.
  • احساس محق بودن (entitlement) بکند ، یعنی به شکلی دور از تصور انتظار داشته باشد برخوردی رضایت بخش و اختصاصی با او صورت گیرد یا افراد خود به خود به خواسته‌هایش عمل کنند.
  • در روابط بین خودش و دیگران استثمارگر باشد ، به این معنا که از امتیازات دیگران برای رسیدن به اهداف خود استفاده کند.
  • احساس همدلی با دیگر افراد ندارد ، یعنی تمایلی به درک یا شناخت احساسات و نیازهای دیگران نداشته باشد و نسبت به این مسائل بی تفاوت است.
  • در بیشتر مواقع به دیگران حسودی می کند یا معتقد باشد که دیگران به او حسادت می‌کنند.
  • دارای رفتار و نگرش‌ هایی افراد پرافاده و متکبر می باشند.

درمان اختلال شخصیت خودشیفته

برای درمان اکثر اختلال های فکری مراجعه به یک روانشناس یا روانپزشک با تجربه ، می تواند بهترین گزینه می باشد ؛ درمان اختلال شخصیت خودشیفته نیز برای روانشناسان امری عادی است و آنها برای این کار سال ها تجربه اندوخته اند.

روان درمانی : درمان اختلال شخصیت خودشیفته کمی سخت است ؛ زیرا اگر قرار باشد پیشرفتی در کار به وجود آید ، فرد بیمار مجبور می شود از خودشیفتگی خود دست بردارد. روانپزشکانی چون اتوکرنبرگ و هاینتس کوهوت رویکرد های روانکاوانه ای را برای بهبود این بیماران پیشنهاد می‌کنند ، ولی برای آنکه معلوم شود اصلاً چنین تشخیصی معتبر هست یا خیر ، و اگر معتبر است بهترین درمانش چگونه است ، همچنان باید پژوهش ‌های بیشتری باید صورت گیرد.

برخی روانپزشکان روش گروه درمانی را برای بیماران خود تجویز می‌کنند تا آن‌ها  با چگونگی مشارکت با دیگران را بیاموزند و تحت شرایط کنترل شده ، واکنشی توأم با همدلی نسبت به افراد نشان دهند.

دکتر روانشناس بالینی
بخوانید

زمانی که برای کمک به افراد خودشیفته از روش رواندرمانی استفاده می‌شود ، معمولاً روی خود بزرگ بینی ، حساسیت بیش از اندازه به ارزیابی شدن از طرف دیگران ، و عدم همدلی از دیگران کار می‌شود.
در شناخت درمانی مشاوران تلاش می کنند تا باورهای اشتباه یا خیالبافی‌های این افراد با تمرکز روی تجربه‌های لذت بخش روزمره و واقعاً قابل وصول جایگزین شوند. برای کمک به این افراد در جهت رو به رو شدن با انتقاد دیگران و قبول آن ، از راه های مقابله‌ای ، مانند ریلکسیشن استفاده می‌شود. یکی دیگر از اهداف رواندرمانی این است که به این افراد کمک شود روی احساسات دیگران تمرکز کنند. چون این افراد در مقابل دوره‌های افسردگی شدید بسیار آسیب‌پذیر هستند ، به خصوص در میانسالی ، افسردگی آن‌ها نیز مورد رواندرمانی قرار می‌گیرد. با این حال ، هرگونه نتیجه‌گیری درباره تأثیر این‌گونه رواندرمانی در اختلال شخصیت خودشیفته ، غیرممکن است.

دارو درمانی : برای افرادی که یکی از علائم بالینیشان ، چرخشهای سریع خلق (mood swings) است ،  از لیتیوم استفاده شده است. از آنجا که بیماران مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته نمی‌توانند طرد را تحمل کنند و دچار افسردگی می شوند ، داروهای ضد افسردگی به ویژه داروهای سروتونرژیک می‌تواند مفید واقع شود.

جالب است بدانید تحقیقات نشان می دهد که حدود 50 تا 70 درصد افراد خودشیفته را آقایان تشکیل می‌دهند ، به خصوص آقایانی که خیال می‌کنند برای دیگران بسیار آرام بخش هستند و دیگران بدون آنها نمی توانند به خوبی زندگی کنند. اما این تفکرات تنها به دلیل اعتیاد به مصرف الکل ، قلیان و چیز های مشابه که دارند در آن‌ ها به وجود آمده است ، این گونه افراد آسیبی که به دیگران وارد می ‌شود برایشان هیچ اهمیتی ندارد که یکی از ویژگی های این افراد است و نسبت به انتقادات بسیار حساسیت نشان می دهند.

شخصیت خودشیفته سه فاکتور بنیادی دارد ، به خودش بیش از حد ‌اهمیت می‌دهد ، توقع دارند دیگران مکرر او را مورد تشویق و تمجید قرار دهند و در نهایت قادر به حس همدلی و درک دیگران هستند.

 علت ایجاد اختلال شخصیت خودشیفته چیست ؟

بسیاری از محققان و روانپزشکان عوامل ژنتیکی و زیست محیطی را دلیل اصلی مبتلایان به این نوع بیماری می‌دانند ، به علاوه دانشمندان در بخش خاکستری مغز افراد خودشیفته که به همدلی ، روابط عاطفی و شفقت وابسته بود ،نوعی نارسایی را یافتند.

از نظر روانشناسان بسیاری از صفات و خصوصیات افراد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته در طول مراحل طبیعی رشد آن‌ها رخ می‌دهد ؛ به عنوان مثال عدم توجه پدر و مادر از چگونگی تربیت و رفتار صحیح با کودکان که در بزرگسالی منجر به این اختلال می‌شود.

به علاوه پاداش‌ های افراطی ، وابستگی بیش از حد به والدین ، تعریف و تحسین های بیش از اندازه از سوی پدر و مادر یا سایر اعضای خانواده ، تحمل آزار و اذیت شدید در دوران کودکی از انواع محیط‌های مخرب به شمار می‌رود .

بنا بر گفته های روانشناسان همیشه دور و بر این افراد‌ کسانی وجود دارند که خودشیفتگی آنها را تقویت می‌کنند ، افرادی که مجذوب آن‌ها می‌شوند و با رفتارهای خود کوره خودشیفتگی را برانگیخته می‌کنند ؛ معمولا افرادی جذب یک فرد خودشیفته می‌شوند که اعتماد ‌به ‌نفس کمی دارند ، خود را حقیر می‌دانند و در ارتباط با یک خودشیفته تمایلات خود آزارانه یا مازوخیسمی خود را برآورده می‌کنند.

مرکز مشاوره شمال تهران
بخوانید

هینز کوهات ، نوعی نظریه تحلیل روانی به نام روان‌شناسی خود را به اثبات رسانده است که آن را در دو کتاب تحلیل خود درسال 1991  و بازسازی خود در سال 1997 توضیح داد. هینز کوهات اطمینان خاطر  داد که فرد دچار اختلال شخصیت خودشیفته ، به ظاهر ، خود بزرگ بینی افراطی ، خودشیفتگی ، و تصورات و توهمات مربوط به موفقیت نامحدود را نشان می‌دهد. اما طبق نظریه‌پردازی  هینزکوهات این خصوصیات عزّت نفس بسیار حساس را مخفی می‌کنند. به عقیده این روانشناس ، خود در ابتدای زندگی به شکل یک ساختار دو قطبی ، با بزرگی و عظمت نارس در یک قطب و بیش آرمانی‌سازی مشروط دیگران در قطب دیگر ، به وجود می‌آید.

وقتی که پدر و مادر با احترام ، صمیمیت و همدلی به فرزند خود پاسخ می‌دهند ، حس بهنجار ارزش خویشتن را به فرزند هدیه می‌کنند. نابودی در به دست آوردن عزت نفس سالم هنگامی رخ می‌دهد که پدر و مادر با تأیید و قبولی به نمایش‌های کودک در خصوص قابلیت و شایستگی اش عکس العمل نشان نمی‌دهند ؛ یعنی به کودک به عنوان ابزاری برای پرورش عزت نفس پدر و مادر ارج می‌دهند ، نه به خاطر ارزشمندی خود کودک. این کودکان در قبول کردن کمبودها و معایب‌شان دچار مشکل عدیده خواهند شد. به عقیده هینز کوهات این اشتباهات در پایه ریزی خود پنداشت سالم ، باعث پیدایش اختلال شخصیت خودشیفته می گردد.

اشخاص دچار اختلال شخصیت خودشیفته ، در میانسالی در تلاش اند تا از طریق جستجوی بی انتهای عشق و تأیید از جانب دیگران به حس خودارزشمندی ‌شان کمک کنند. این مدل با تاثیر بسزایی که دارد ، تحقیق کمی برای امتحان آن انجام شده ‌است. اختلال شخصیت نارسیستیک نتیجه کمبود در ساختار «خود» است ؛ یعنی «خود» انعکاس نایافته که در جستجوی موضوعی آرمانی است.

نقص در ساختار «خود» ، از آسیب ها و کمبود های دوران کودکی ناشی می‌شود. در دوران کودکی برای جبران یا پوشش نهادن بر این نقایص ، ساختار های ثانوی ایجاد می‌شوند.

مدلی برای اختلال شخصیت خودشیفته

کارولین مورف و فردریک رودوالت مدلی برای اختلال شخصیت خودشیفته برنامه ریزی کردند که بر پایه دو عقیده بنیادی استوار است : اول اینکه افراد دچار این اختلال عزت نفس شکننده دارند ، که تا حدودی به این خاطر است که تلاش می‌کنند خیال خاص بودن خود را حفظ کنند و در مرحله دوم اینکه ، اهمیت تعاملات بین شخصی برای آن‌ها به خاطر کمک به عزت نفس است نه به خاطر دست یافتن به نزدیکی و صمیمیت.

به دیگر منظور ، آن‌ها در گرفتار نشان حفظ تصویری باشکوه از خودشان می باشند ، و این هدف بر آموخته های آن‌ها سایه می‌افکند. کارهای مورف و رودوالت از این نظر که آن‌ها مطالعات آزمایشگاهی و تحقیقی طراحی کرده‌اند تا فرایندهای شناختی ، هیجانی و بین‌ شخصی مرتبط با اختلال شخصیت خودشیفته را اثبات کنند ، کاملاً منحصر به فرد است.

روانشناس ونک
بخوانید

کارولین مورف و فردریک رودوالت برای ارزیابی این عقیده که اشخاص دچار اختلال شخصیت خودشیفته تلاش می‌کنند تصورات بزرگی را در مورد خودشان حفظ کنند ، تحقیقات مربوط به سوگیری ‌ها در روش ارزیابی افراد دچار این بیماری از خودشان در موقعیت‌ های مختلف را بررسی می‌کنند.

برای نمونه ، در مطالعات آزمایشگاهی ، اشخاص دچار اختلال شخصیت خودشیفته جذابیت و زیبایی های خود را برای دیگران را بیش از حد برآورد می‌کنند ، و کمک‌هایشان به فعالیت‌های گروه را زیادی به چشم می آورند. آنها همواره بر این عقیده هستند که «دیگران قطعاً به من حسادت می‌کنند ، من مسئول بیشترین سهم از پیشرفت‌ مان در اینجا بوده ام.»

در برخی پژوهش ها ، دانشمندان به بیماران تاکید کردند که آن‌ها در کاری موفق بوده‌اند ( بدون توجه به عملکرد واقعی‌شان ) ، سپس از آن‌ها در خواست کردند علت  موفقیت ‌شان را بررسی کنند. در این نوع مطالعات ، اشخاص دچار اختلال شخصیت خودشیفته ، پیروزی را به توانایی خود نسبت داده‌اند نه به شانس یا حادثه ؛ بنابراین جمعی از مطالعات حاکی از آن است که اشخاص دچار اختلال شخصیت خودشیفته تمایلات شناختی دارند که به حفظ باورهای خودبزرگ‌بینی کمک می‌کنند.

کارولین مورف و فردریک رودوالت برای ارزیابی اینکه اشخاص دچار اختلال شخصیت خودشیفته عزت نفس شکننده دارند یا نه ، مطالعات مربوط به میزان وابستگی عزت نفس آن‌ها به پسخوراند بیرونی را بررسی می‌کنند. برای نمونه ، وقتی به دروغ گفته می‌شود که آن‌ها در یک آزمون آی کیو پیروز نشده اند ، بسیار بیشتر از دیگران از خود عکس العمل نشان می‌دهند ؛ همچنین ،  وقتی که گفته می‌شود در کاری موفق شده‌اند ، باز هم واکنش‌پذیری بیشتری از خود بروز می‌دهند. مورف و رودوالت دلایلی می آورند که این شکست عزت نفس آن‌ها در برابر پسخوراند بیرونی از تلاش آن‌ها برای حفظ تصوّری دروغین درباره خودشان سر چشمه می‌گیرد.

بنا بر این نظریه ، وقتی که اشخاص دچار اختلال شخصیت خودشیفته با دیگران ارتباط برقرار می کنند ، مقصود اصلی آن ها حمایت از عزت نفس‌ شان است. این نشانه به چند طریق بر طرز رفتار آن‌ ها با دیگران موثر است. نخست اینکه آن‌ها میل زیاد به فخر فروشی بسیار دارند ؛ این کار در ابتدا تأثیر خوبی بر جای می‌گذارد ، اما با گذشت زمان ، دیگران فخرفروشی متعدد را منفی تعبیر می‌کنند. دوم اینکه وقتی کسی دیگر که در کاری که با عزت نفس ارتباط مستقیم دارد بهتر از آنان عمل می‌کند ، شخصیت آن فرد را خراب خواهند کرد ، حتی اگر او به اجبار بخواهد با وجهه آن‌ ها نیز همین کار را انجام دهد. یعنی ، تایید شدن یا دست یافتن به موفقیت رقابتی ، برای آن‌ها مهم‌تر از صمیمی بودن با دیگران است.

در این راستا ، فهم علت این موضوع را سهل تر می‌کند که چرا افراد دچار اختلال شخصیت خودشیفته اعمالی انجام می دهند که سبب سردی و بیزاری آشنایان می‌شود ؛ علاقه اصلی آن‌ها پیروزی است نه دستیابی به صمیمیت و نگهداشتن آن.

avatar
عضویت در خبرنامه

برای دریافت خبرنامه ایمیل خود را وارد کنید